|
وقتی که هیچ چیز شبیه هیچ چیز نیست برای چه میخواهی خودت را شبیه آدمهای آزاد نشان بدهی؟ لازم نیست آزاد باشی در جایی که حتی لازم نیست شبیه آدم باشی همین که هستی کلاه بزرگیست که روزگار بر سرت گذاشته
بخواب! و خودت را شبیه هر چیزی که دوستداری ببین! زندگی همین خواب است! اگر که بتوانی بخوابی! + نوشته شده توسط محمدرضا احمدي در جمعه هجدهم آذر 1390 و ساعت
2:46 |
چقدر توی کتابها گشتی
چقدر به امید دیدن روزی دیگر
روزنامه ها را ورق زدی
و پنجره همچنان
دست رد به سینه ی دستمالها می زند
و ماه همچنان کثیف می تابد + نوشته شده توسط محمدرضا احمدي در شنبه بیست و نهم مرداد 1390 و ساعت
21:52 |
وقتی که چله ی تابستان نیمه های شب توی پشه بندی روی پشت بام خانه ی پدری خوابیده باشی
جهان سفید میزند و مبهم
وقتی که چله ی زمستان نیمه های روز پشت پنجره ای که تا گلویش را برف گرفته به کلاغی سرگردان خیره شوی و هیچ خبری هم از پدر و خانه ی پدری ات نباشد
جهان با همه ی سفید بازیهایش به روشنی سیاه است و تو چون شاعری می خواهی از تقابل سفید و سیاه فرار کنی که عینک روشنفکری ات بی خش بماند اما شاعر هم گاهی دلش برای پدرش تنگ میشود و هر چقدر هم که صورتش را بشورد باز هم چشمش سیاه میرود و هر چقدر هم که گریه کند چیزی به جز دوده از چشمش بیرون نمیریزد
+ نوشته شده توسط محمدرضا احمدي در شنبه چهارم تیر 1390 و ساعت
12:7 |
«چیدن محبوبه های شب . . . » گفتگو با سید علی صالحی
محمدرضااحمدی: چرا شعر گفتار؟ صالحی: اولین بار در دهه ی شصت معنای «شعر زبان» را طی مقاله یا گفت و گویی جانشین تعبیر کهنه ی «زبان شعر» کردم. شعر گفتار مولود طبیعی «شعر زبان» است. این پرسش که «چرا شعر گفتار؟» شبیه مثالی از این دست است که بپرسید: «چرا سید علی صالحی ؟» این اسم است. شعر گفتار هم نشانی زبان من است. احمدی: برای رسیدن به شعر گفتار ناگزیر باید به یک زبان معیـــار گفتاری رسید همان گونه که زبان معیـــار نوشتاری داریم. آیا فکر می کنید در حال حاضر این زبان وجود دارد؟ آیا شما حس می کنید به آن رسیده باشید؟ صالحی:اگر این زبان، عاری از کالبد فیزیکی و معماری در کلام بود که به وجود نمی آمد. حتما هست و حضور دارد که شما با اشاره به موجودیت آن به این پرسش رسیده اند. نه تنها من، که پیش از این روزگار، شاعری مثل فروغ به درک حواشی این معیار تازه هم رسیده بود. احمدی: اگر قرار باشد زبان شعر گفتار از زبان محاوره خیلی فاصله بگیرد به باور من حداکثر یک زبان نوشتاری متفاوت خواهیم داشت و از طرفی می دانیم که زبان محاوره و کلاً زبان مدام در حال پیشرفت و تغییر و تحول است. برای عقب نماندن زبان در شعر گفتار چه می توان کرد؟ صالحی: بارها اشاره کرده ام که منظور ما از «گفتار» همان محاوره روزمره نیست، بلکه کشف بعد شاعرانه و روح درونی زبان زنده مردم همین روزگار است. چون می گوییم «گفتار» و حتما نباید وسیله ارتباط با آن همان «شنیدن» باشد، گفتار را می نویسیم، و هدف نهایی از «نوشتار» مکتوب کردن همین گفتار است. شعر گفتار نیامده که مثلاً مقابل فن نوشتار قد علم کند، این که بازگشت به عصر بی سوادی است. شعر گفتار در مقطعی از این عصر زاده شده که شعر آرکائیک به بن بست رسیده بود. اشباع شدگی زبان فاخر آرکائیک، و گرته برداری و تکرار از نوعی نثر شاعرانه ی فخیم، شعر پیشرو ما را خفه کرده بود. شعر گفتار با همین سادگی فاهمه ی خود، سلاسل و زنجیرهای آن زبان ممتاز و مستبد را گسست. همین! این لایه ی نجات یافته از پوسته پنهان زبان پارسی، چون بر محمل زبان زنده ی زمان پیش می رود، هر گز کهن، کسالت بار و یا منتفی نخواهد شد، دقیقاً عِلمِ ذهن و عَلَم زبان است، که از رفتن باز نخواهد ماند. راز ماندگاری شعر حافظ نیز همین است. احمدی: زبان محلی و مادری شما چه اندازه روی کارهایتان تأثیر داشته است؟ صالحی: گویش بختیاری و تکلم بومی و ایلی –نه در صورت- بلکه در نهانی ترین معناها، روح خود را به سیاق اسلوبی سایه وار در شعر و زبان من حفظ کرده است. در واقع من تاریک ترین لایه ی زبان در خرد جمعی و ضمیر ناخودآگاه قومی را به گونه ای خواب آلود و شهودی به جانب روشنایی کلمه هدایت کرده ام. احمدی: جایگاه سید علی صالحی را میان شاعران معاصر در کجا می بینند؟ صالحی: پس پشت همه قافله ها به یک نقطه کوچک و گاه نادیدنی که آن را هم باد خواهد برد. احمدی: گونه ای موج تئوری زدگی گاهی خلاقیت را از سرایندگان ما می گیرد هر چند یاد گرفتن همیشه خوب است. به نظر شما چرا گاه شعر ما به جای اینکه تئوری تولید کند از روی تئوری نوشته می شود و کلاً این روند را چگونه ارزیابی می کنید؟ صالحی: شعر یک جای دیگر است، از یک جای دیگر می آید. به همین دلیل نباید نگران این شوخی های خیابانی شد. بگذارید هر کسی هر چه دلش می خواهد بکند. در جنگ های ناپلئون همیشه لشکری وجود داشت که طلایه دار بود، می رفت و گرد و غبار می کرد و می جنگید تا دشمن خسته شود، سپس لشکر حرفه ای از راه می رسید و کار خستگان را یکسره می کرد. من برای عده ی معدودی که در جهان شعر امروز ما، داوطلبانه و بدون چشم داشت، سرباز دم توپ تئوری ها می شوند، متاسفم. این عده انگشت شمار حتی به هشدارهای مردم فهمیده هم اعتنایی نمی کنند، وقتی مخاطب فعال و خواننده حرفه ای شعر و مردم با شعور ما، از این نوع شبه شعرها استقبال نمی کنند، در واقع به روشن ترین زبان ممکن، هشدار دلسوازنه خود را اعلام کرده اند، منتها کو گوش شنوا؟! احمدی: به نظر شما چرا شعر ما با همه ی بیماری هایش از سینمای ما با همه ی معروفیتش بسیار قوی تر است؟(منظورم سینمای هنری است) صالحی: مطمئن نیستم که شعر ما از سینمای ما پیشروتر و قوی تر است. و اساسا مقایسه این دو پدیده را درست نمی دانم. و اگر به زبانی دیگر و در وجوهی کلی تر، به این دو اتفاق نگاه کنیم، متوجه می شویم که سینما می تواند شاعرانه باشد، و این امتیازی مثبت است، اما اگر گفتند این شعر خیلی سینمایی است، حتما دلیل بر تحسین آن کلمات نخواهد بود. البته کار شعر بسیار دشوارتر است، چرا که هنر محض و جادوی ناب به شمار می رود، و حتی آموختنی نیست، در صورتی که فن سینما مثل خوش نویسی قابل تدریس است. سینما صنعتی است که از هنر سو استفاده خلاقانه می کند، اما شعر هنری است که گاه اهل صنعت از آن سو استفاده غیر خلاقانه می کنند. اخیراً در تیزرهای تبلیغاتی برای مواد شوینده، به شاهنامه و فردوسی ما هم توهین می کنند و صدا و سیما هم که بدش نمی آید! همین طور ترقی کنیم به زودی شعر حافظ نیز در خدمت دستمال کاغذی و پوشک نوزادان قرار خواهد گرفت. احمدی: برخی گرایش ها در شعر امروز رسیدن و نزدیک شدن به موسیقی را هدف شعر می دانند و استدلال شان هم این است که شعر خوانده می شود و آوا تولید می کند شما رابطه ی شعر و موسیقی را چگونه ارزیابی می کنید؟ صالحی: همه ی هستی در موجی در موسیقی به حیات خود ادامه می دهد، اما موسیقی همه هستی نیست. اگر قرار بود که شعر هم عینا آوای مطلق باشد، دیگر چرا کلمات را به زحمت می اندازند، این افراط و تفریط های شباب زده ، مولود همین نا به هنجاری های رنگارنگ و توفانی در جامعه امروز ماست. گفته شده که چون شعر خوانده می شود و آوا تولید می کند، پس باید موسیقی هدف نهایی شعر باشد، مگر نثر بیهقی یا حتی نثر شاملو خوانده نمی شود و آوا تولد نمی کند؟ شکی نیست که موسیقی – چه پنهان و و چه آشکار- در ذات تمام حروف الفباء حضوری مشخص دارد، و شما نمی توانید- نه تنها یک جمله- که یک کلمه به من نشان دهید که عاری از آوار و ضرباهنگ باشد، حتی اسامی ایرانی- عربی این ملت هم موزون است. جان صحبت: این بازی های تک نفره شبیه فریاد زدن زیر آب است. شاعر که باشی خیال تو یعنی حکومت دوست! مابقی حدیث نفس مطلق است. در دوره ی حافظ شیراز نیز تمام بحث و بحوث مجالس و انجمن های اوالترا مدرن زمان خود حول و حوش مسائلی از همین دست اما از جنس دیگر بود، مثلاً می گفتند وقتـی کلاه بر سر می گذاری، کلاه روی سر است یا سر توی کلاه است؟ قریب به نیمی از چهارصد شاعر عصر حافظ، مصاحب چنین مصائبی بودند، حالا حدس بزنید حافظ در خیل این خراجان حرف و حروف چه می کشید؟ راستی جز حافظ کدامشان از شکاف این همه قرون گذشت؟ احمدی: مهمترین ویژگی های شعر امروز اکنون ایران به نظر شما چیست؟ صالحی: واقعاً نمی دانم! احمدی: بازسرایی شما از متنهای اوستایی (گات ها و یشت ها) با چه هدفی صورت گرفت؟ آیا به نظر شما امکان دارد متنی چند هزار ساله را احیا کرد؟ آن هم به زبان شعر ؟ صالحی: بازسرایی کتاب اوستا و چند دفتر از کتاب مقدس، برای من نوعی تجربه بود. تجربه ای که پیش از ابتکار من نیز به صور دیگر رخ داده بود. مثلاً مثنوی معنوی مولوی چیزی جز بازسرایی امثال و قصص و حکایات در کذشته باضافه نیروی خلاقانه و کلمات آتش برانگیز مولانا نبوده و نیست. خمسه نظامی نیز، و حتی شاهنامه، اشکالی دیگر و موفق در همین حوزه بازسرایی به شمار می روند، بازآفرینی در زبان شعر، سابقه ای هزار ساله دارد. قرن ها بود که ما این شیوه را فراموش کرده بودیم. هنوز هم سنت های موثری وجود دارند که می توانند برای ما و زمان ما و شعر ما کار کرد خاص خود را داشته باشند. احمدی: لطفا از کارهای آینده تان بگویید: صالحی: مجموعه شعر «چیدن محبوه های شب . . . » طی اسفند ماه امسال منتشر می شود. همچنین طی گفت و گویی طولانی، زندگی و بیوگرافی خود را باز گفته ام، گفت و گو کننده خانم زال زاده است. این زندگی نامه سال آینده منتشر خواهد شد. هر دو کتاب نامبرده توسط انتشارات ابتکار نو منتشر می شوند. دوازدهم فروردین سال 81 نیز سفری فرهنگی به سوئد، هلند و نروژ خواهم داشت، همین! احمدی: عدم تعهد به معنا برای رسیدن به شاعرانگی شیوه برخی دوستان بوده و هست و اینگونه برخورد با شعر را مدرن می دانند. نظر شما چیست؟ صالحی: حقیقتا من این تعابیر را نمی فهمم، تعهد چیست و عدم تعهد کدام است؟ منظور از «شاعرانگی» که می دانم مرتب هم به گوش می رسد، یعنی چه؟ شعر یعنی همه ی هستی، همه چیز و هر چه هست در آخرین نقطه ی تعادل آن. احمدی: در میان شعرای جوان تر کار کدامیک را بیشتر می پسندید؟ لطفا نام ببرید. صالحی: ما در جامعه ای سیال و شرایطی لغزنده زندگی می کنیم، نابغه ی امروزی ناگهان در فرد روز سقوط می کند، و کم استعداد امشبی، فردا شب –بی گاه- گل می کند . هم زیباست، هم غریب و هم حیرت آورد و خوفناک! هیچ پدیده ای قابل پیش بینی یا تأکید و تایید نیست، فقط باید صبوری کرد، البته این نگاه و تعبیر من از این نکته، به معنای ناامید شدن از نسل جوان نیست. شاعران بزرگی در راه داریم. احمدی: نظرتان درباره ی هرمنوتیک در شعر امروز و برخورد تاویلی با متن و سهم خواننده در فرآیند شکل گیری شعر چیست؟ صالحی: برای همه کف خواهم زد. احمدی: با توجه به اینکه شما دبیر کانون نویسندگان هستید، فعالیت های آینده کانون را تشریح بفرمایید و بفرمایید که چه چشم اندازی را پیش روی کانون می بینید؟ صالحی: من عضو کوچکی از این کانون ماندگار و خلل ناپذیرم، در کنار کمیسیون فرهنگی و با حمایت دبیران و کلیه اعضا کانون، اولین شب شعر و داستان کانون نویسندگان ایران را در چهارم بهمن ماه امسال، با توفیق و سربلندی تمام به انجام رساندیم. نهم اسفند همین سال جاری دومین نشست فرهنگی را با حضور معتقدترین داستان نویسان نویسان ایران را خواهیم داشت، و طی سال آینده بزرگداشت شاخص ترین چهره های ادبی را برگزار می کنیم. تمامی این برنامه ها بخشی از آرزوهای ماست که نیاز به امکان و شرایط مساعد دارد. امیدوارم احضار و بازجویی نویسندگان، روزنامه نگاران و هنرمندان که طی چند هفته اخیر شدت گرفته پایان بیابد. احمدی: سخن ناگفته ای اگر دارید بفرمایید: صالحی: از شما و روزنامه صدای عدالت، بابت این فرصت که توانستیم از کانون نویسندگان ایران نام ببرم و شما هم حتما آن را حذف نخواهید کرد، متشکرم!
+ نوشته شده توسط محمدرضا احمدي در شنبه دهم اردیبهشت 1390 و ساعت
12:36 |
تنهایی ام از تنهایی نیست و نه از این که با دیگران نیستم
نمی بینندم مثل پرنده ای که آنقدر پریده که دیگر به چشم نمی آید + نوشته شده توسط محمدرضا احمدي در شنبه دوم بهمن 1389 و ساعت
0:36 |
گاهی برای تو روزها و شب هایی پیش می آید، که نه پیروزی شادت می کند و نه شکست ناشاد. گاهی می شود که اگر زندگی ات را بخواهند بگیرند؛ می گویی:«بفرمایید، چیز دیگری نمی خواهید؟». در این زمان های سترون، چیزی شبیه یک خالی، یک تهی، و یک خلا وجودت را پر می کند. نه بی نیازی، نه نیازمند. نه خوشبخت ، نه بدبخت. فقط هستی. گاهی که اینجوری هستی، هیچ شکلِ بودنت و هیچ شکلˆ بودنت هیچ کدام برایت اهمیتی ندارد. اما زمانی که به همان پوسته معمولت بر می گردی آن شکل های بی شکل،آن ساختمان های بی سازه، آن اندام های بی اندام برایت به شکل کلیدهای رازها و افسون های کوچک جهان در می آید. هفت سالم بود. درست یادم هست.اما نه، درست یادم نیست. دوازده ساله هم بودم، چهارده ساله و همینطور بیست و پنج ساله. بیست و پنج ساله که بودم نیمه های شب به دیدن امامزاده ای در بیرون شهر رفتم. قبرستانی بود با مرده های رنگی، مرده های مشکی بارانی، مرده های طوسی و ارغوانی، مرده های سرخ و سفید یخچالی، مرده های کبود نیلوفری و... . روبروی قبرستان ساختمان مرده شور خانه ای قدیمی و ترسناک بود که روزها هم بچه ها را می ترساند، شب ها که جای خود دارد. خوب که نگاه کردم دیدم توی باغچه ی مرده شور خانه، درخت انار سرسبزی هست با انارهای درشت و آبدار. از دیوار بالا رفتم و توی حیاط تاریک مرده شور خانه ی اناری پریدم. چند انارهم چیـــدم وقتی خواستم از در بیرون بـــروم دیدم در قفل است. قفل. هراسی عجیب و غیر منتظـره در من شکل گرفت. یعنی انتظارش را نداشتــم که پشت در بمانــم و انتظارش را نداشتم که بتـرسم. خواستم از دیوار بالا بروم، اما دیوار از داخل جای دست برای بالا رفتن نداشت. من مانده بودم یک حیاط ساکت و درها و پنجره های بازِ اتاق های مرده شور خانه. چشمم به تاریکی عادت کرده بود. صدای زوزه گرگ ها و پارس سگ ها از دور و از پشت دیوار به گوش می رسید. صدای باد که لای برگ ها می پیچید و انگار می خواست آنها را روی تخت بشوید. صدای نفس های کسی توی گوشم پیچید. برگشتم، نزدیک بود قلبم از حرکت بایستد. پیرمردی بود با ریش اندک و کم مو، لاغر اندام و تکیده حدود هفتاد یا هفتاد و دو ساله به نظر می رسید. دندان های سفید مصنوعی اش با خنده ی تاریکش به چشم می آمد. - «نمی تونی بری؟ ها؟! شما که جوون نیستین که! ما که جوون بودیم .... ای !!! جوانی ، کجایی که یادت به خیر!!!» بعد دست مرا وگرفت و به کنج دیوار حیاط برد. دست هایش سنگین و زمخت بود و البته قوی. با یک جهش در کنج دیوار با دو دست لبه دو دیوار متقاطع را گرفت و یک پایش را توی سوراخی که از شکستن یک آجر پدید آمده بود گذاشت و بالا رفت. - «اینجوری باید بیای، بیا پسر! من از دیوار ردت می کنم، بیا!» پریدم و همانجوری سعی کردم بالا بروم. دو دستم را گرفت و مرا بالا کشید. پیش از آن انارها را از دستم گرفته بود. وقتی که آن طرف دیوار پریدم حس کردم که اگر نمی آمدم هم اتفاقی نمی افتاد. یک مورچه هم در دنیا با نبودن من به سرفه نمی افتاد. اما اینکه دیگران چه می کنند چه اهمیتی دارد؟ سوا رماشینم شدم و به خانه برگشتم. پیر زن سیاه پوشی را دیدم که در خانه ی من روبروی آلبوم عکس هایم نشسته بود و برای شوهرش گریه می کرد. عکسم روی دیوار اتاقم پیرشده بود. به نظر هفتاد یا هفتاد و دو ساله می رسید.
+ نوشته شده توسط محمدرضا احمدي در شنبه دهم مهر 1389 و ساعت
15:8 |
بچه هايـی هستند که بـا واژه های پيـش پـا افتاده بـه جنگ دشمن می رونـد
بچه هايـی هستند که با واژه هايـی پيـش پـا افتاده پـرواز می کنند
بچه هايـی هستند که واژه هايـی پيـش پـا افتاده اند .
بـاران بنـد می آيـد بالای جسد ها ماه می خنــدد امـا اينجا يک چالـه آب ، می توانـد ماه را هـم به واژه ای پيـش پـا افتاده تبديـل کند . + نوشته شده توسط محمدرضا احمدي در یکشنبه دهم مرداد 1389 و ساعت
19:2 |
این شعر سال ۸۲ یا ۸۳ سروده شده یه بار توی کانون ادبی سلامت خواستم از حفظ بخونمش ولی
وسطاش یادم رفت و شرمنده ی دوستان شدم. واسه همین اینجا دوباره مینویسمش.امیدوارم همیشه عاشقانه زندگی کنید. محمد رضا احمدی
با من نمی توانی که نباشی به تار مویی از تو آویزان میشوم توی مغز سرت جا میگیرم می خواهم مو به مو همه چیز را از ریشه برایت بگویم که میدانم توی قفسه ی سینه ام جا نمی شوی از پشت میله های موازی برایم دست تکان می دهی تکان بده تو میتوانی! که تا میایم بگویم دوس... دور می شوی که صدای زندانبان نزدیک است که اگر تو بودی پای پیاده به کوه به بیابان اصلا یخ میزدی که دلم خنک شود که تو زیر عدسیت جا نمیشوی شعله را کم کن بیا که پشت گوشی از دهن میافتد که اگر نیایی باز هم بهار میاید مرا با خودش به گرمای تابستان می برد نه با من نمیتوانی که نباشی تابوتم را کنار تار مویی از تو می خواهم که دانه هایم را بریزم از تو سبز شوم قد بکشم توی چشمهای تو آب بازی کنم توی موهای تو چشم بگذارم روی صورتیت دنبال مویرگی از قهوه بگردم که خواب از سرم می پرد که پرنده بال بال میزند که تا کی خدا به این درخت های عمودی میوه های کال میزند؟ که بیا که اگر نیایی باز هم بهار میاید مرا با خودش به تابوت گرم تابستان می برد که چشمم را که باز میکنم از باران ابر سفیدی مانده زیر سینه ی آسمانی از کلاغ + نوشته شده توسط محمدرضا احمدي در سه شنبه هشتم تیر 1389 و ساعت
10:8 |
بعد از مدتها با یه کار قدیمی به روز میشم!این کار مربوط میشه به مهر۸۴ البته این عادت منه که همیشه از مطالب قدیمی استفاده میکنم
بیشتر از همه ی روزهای نرفته دوستت دارم تمام گذشته ای که پیش رویم افتاده چه خوب می شوی وقتی که حسابی بد می شوی چه مهربان وقتی که خشمگین
بیشتر از همه ی گذشته ی ناپاک شده ام دوستت دارم و اگر هم که نباشی این جرقه همه ی کاغذهایم را خواهد سوزاند تا زمستان خیلی هم سرد نباشد
+ نوشته شده توسط محمدرضا احمدي در دوشنبه سیزدهم اردیبهشت 1389 و ساعت
15:5 |
گاهی باران شبیه باتوم می شود خون شبیه باران
گاهی هیچ چیز شبیه خودش نیست و این جور وقتها بعضیها درست شبیه خودشان می شوند + نوشته شده توسط محمدرضا احمدي در دوشنبه سی ام آذر 1388 و ساعت
15:20 |
|
|
